Luật Thuế thu nhập cá nhân mới là một trong những nội dung được người lao động, người có thu nhập từ tiền lương, tiền công và các nguồn thu khác đặc biệt quan tâm trong giai đoạn hiện nay. Việc chính thức áp dụng biểu thuế thu nhập cá nhân mới và mức giảm trừ gia cảnh mới từ ngày 01/01/2026 đánh dấu một bước điều chỉnh quan trọng trong chính sách thuế, nhằm phù hợp hơn với biến động kinh tế – xã hội và mức sống thực tế của người dân.
Bài viết này phân tích toàn diện các nội dung cốt lõi của Luật thuế thu nhập cá nhân mới, bao gồm bậc thuế mới, mức giảm trừ mới, nguyên tắc áp dụng và tác động thực tế đối với người nộp thuế.
1. Bối cảnh ban hành thuế thu nhập cá nhân mới
Trong nhiều năm qua, biểu thuế thu nhập cá nhân và mức giảm trừ gia cảnh được áp dụng ổn định nhưng dần bộc lộ những hạn chế nhất định. Mức giảm trừ cũ không còn phản ánh đúng chi phí sinh hoạt tối thiểu trong bối cảnh giá cả tăng, thu nhập danh nghĩa thay đổi và áp lực tài chính đối với người lao động ngày càng lớn.
Trước thực tế đó, việc điều chỉnh chính sách thuế, đặc biệt là thuế thu nhập cá nhân mới, trở thành yêu cầu tất yếu nhằm bảo đảm công bằng, hợp lý và ổn định an sinh xã hội. Luật Thuế thu nhập cá nhân mới không chỉ tập trung vào việc điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh mà còn tái cấu trúc các bậc thuế để phù hợp hơn với phân bố thu nhập của xã hội.
2. Thuế thu nhập cá nhân mới
Luật Thuế thu nhập cá nhân mới được hiểu là hệ thống quy định mới về cách xác định thu nhập tính thuế, biểu thuế lũy tiến từng phần và mức giảm trừ gia cảnh, chính thức áp dụng từ ngày 01/01/2026 đối với cá nhân cư trú có thu nhập chịu thuế.
So với quy định trước đây, Luật thuế thu nhập cá nhân mới có các đặc điểm nổi bật:
– Điều chỉnh tăng mức giảm trừ gia cảnh cho bản thân người nộp thuế và người phụ thuộc
– Sắp xếp lại các bậc thuế theo hướng giãn khoảng chịu thuế
– Giảm áp lực thuế đối với nhóm người có thu nhập thấp và trung bình
– Tăng tính minh bạch, dễ áp dụng trong thực tiễn kê khai và quyết toán
Những thay đổi này tác động trực tiếp đến số thuế phải nộp của hàng triệu người lao động trên cả nước.
3. Mức giảm trừ gia cảnh trong Luật thuế thu nhập cá nhân mới
Một trong những nội dung quan trọng nhất của Luật thuế thu nhập cá nhân mới là điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh. Đây là yếu tố quyết định trực tiếp đến thu nhập tính thuế và nghĩa vụ thuế của cá nhân.
Theo quy định mới áp dụng từ 01/01/2026:
– Mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế là 15,5 triệu đồng/tháng, tương đương 186 triệu đồng/năm.
– Mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/tháng, tương đương 74,4 triệu đồng/năm.
So với mức cũ, đây là sự điều chỉnh tăng đáng kể, phản ánh rõ ràng chi phí sinh hoạt thực tế của người dân hiện nay. Việc tăng mức giảm trừ giúp nhiều cá nhân có thu nhập trung bình không còn phải nộp thuế hoặc giảm đáng kể số thuế phải nộp hàng tháng.
4. Biểu thuế lũy tiến từng phần trong Luật thuế thu nhập cá nhân mới
Bên cạnh việc điều chỉnh mức giảm trừ, Luật thuế thu nhập cá nhân mới còn thay đổi biểu thuế lũy tiến từng phần. Biểu thuế mới được thiết kế theo hướng giãn các khoảng thu nhập chịu thuế, giảm mức tăng đột ngột giữa các bậc, qua đó tạo sự hợp lý hơn trong phân bổ nghĩa vụ thuế.
Các bậc thuế trong Luật thuế thu nhập cá nhân mới vẫn áp dụng nguyên tắc lũy tiến từng phần, tức là phần thu nhập ở mỗi bậc sẽ chịu mức thuế suất tương ứng, không áp dụng một mức thuế chung cho toàn bộ thu nhập.
Việc sắp xếp lại bậc thuế giúp:
– Giảm áp lực thuế đối với nhóm thu nhập thấp
– Tránh tình trạng “nhảy bậc” gây tăng thuế đột biến
– Tạo động lực lao động, nâng cao thu nhập hợp pháp
5. Cách xác định thu nhập tính thuế mới
Theo Luật thuế thu nhập cá nhân mới, thu nhập tính thuế được xác định theo công thức cơ bản:
Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế – Các khoản giảm trừ
Trong đó, các khoản giảm trừ bao gồm:
– Giảm trừ gia cảnh cho bản thân người nộp thuế
– Giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc
– Các khoản bảo hiểm bắt buộc theo quy định
– Các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học hợp pháp
Việc tăng mức giảm trừ gia cảnh khiến thu nhập tính thuế của phần lớn người lao động giảm xuống đáng kể, đặc biệt là những người có gia đình và nghĩa vụ nuôi dưỡng.
6. Đối tượng chịu tác động của Luật thuế thu nhập cá nhân mới
Luật Thuế thu nhập cá nhân mới tác động đến hầu hết các cá nhân cư trú có thu nhập từ:
– Tiền lương, tiền công
– Hoạt động kinh doanh
– Đầu tư vốn
– Chuyển nhượng bất động sản, chuyển nhượng vốn
– Các nguồn thu hợp pháp khác theo quy định
Trong đó, nhóm chịu tác động rõ rệt nhất là người làm công ăn lương, viên chức, người lao động trong khu vực doanh nghiệp và khu vực công.
Đối với nhóm có thu nhập thấp và trung bình, Luật thuế thu nhập cá nhân mới mang lại lợi ích rõ ràng thông qua việc giảm hoặc miễn nghĩa vụ thuế. Đối với nhóm thu nhập cao, việc giãn bậc thuế giúp nghĩa vụ thuế ổn định và dễ dự đoán hơn.
7. Nguyên tắc áp dụng
Khi áp dụng Luật thuế thu nhập cá nhân mới, cần tuân thủ các nguyên tắc cơ bản sau:
– Áp dụng thống nhất cho cá nhân cư trú trên toàn quốc
– Tính thuế theo nguyên tắc lũy tiến từng phần
– Áp dụng mức giảm trừ mới kể từ thời điểm có hiệu lực
– Không hồi tố đối với các kỳ tính thuế trước ngày 01/01/2026
Việc xác định đúng thời điểm áp dụng là đặc biệt quan trọng trong công tác khấu trừ tại nguồn và quyết toán thuế cuối năm.
8. Tác động thực tiễn
Luật Thuế thu nhập cá nhân mới mang lại nhiều tác động tích cực trong thực tiễn. Trước hết, chính sách này giúp cải thiện thu nhập thực tế của người lao động thông qua việc giảm số thuế phải nộp hàng tháng. Điều này góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và tăng khả năng chi tiêu của hộ gia đình.
Bên cạnh đó, Luật thuế thu nhập cá nhân mới còn góp phần ổn định thị trường lao động, tạo điều kiện cho doanh nghiệp xây dựng chính sách tiền lương hợp lý hơn, đồng thời giảm áp lực tâm lý cho người lao động khi thu nhập tăng.
Về mặt quản lý nhà nước, việc điều chỉnh biểu thuế và mức giảm trừ giúp hệ thống thuế phù hợp hơn với thực tiễn, hạn chế khiếu nại, tranh chấp và sai sót trong quá trình kê khai, quyết toán thuế.
9. Ý nghĩa của Luật thuế thu nhập cá nhân mới trong dài hạn
Trong dài hạn, Luật thuế thu nhập cá nhân mới không chỉ là giải pháp kỹ thuật về thuế mà còn là công cụ điều tiết thu nhập, bảo đảm công bằng xã hội và thúc đẩy phát triển bền vững. Chính sách này thể hiện sự thích ứng của pháp luật thuế trước những thay đổi của nền kinh tế và đời sống người dân.
Việc liên tục rà soát, cập nhật và hoàn thiện Luật thuế thu nhập cá nhân mới là nền tảng quan trọng để xây dựng một hệ thống thuế hiện đại, minh bạch và hướng đến người nộp thuế.
Kết luận, Luật thuế thu nhập cá nhân mới áp dụng từ ngày 01/01/2026 là bước điều chỉnh lớn, tác động trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ của cá nhân có thu nhập chịu thuế. Việc nắm rõ các nội dung cốt lõi giúp người nộp thuế chủ động trong việc xác định nghĩa vụ thuế, bảo vệ quyền lợi hợp pháp và tuân thủ đúng quy định pháp luật.
