Luật đầu tư 2025 là văn bản pháp luật quan trọng về đầu tư kinh doanh tại Việt Nam, được Quốc hội khóa XV thông qua với số 143/2025/QH15 vào ngày 11/12/2025 và chính thức có hiệu lực từ ngày 01/03/2026.
Luật Đầu tư 2025 thay thế và sửa đổi nhiều nội dung của Luật Đầu tư trước đây, với mục tiêu rõ rệt là tạo ra một môi trường đầu tư thuận lợi, minh bạch, hấp dẫn hơn cho cả nhà đầu tư trong nước và nước ngoài, đồng thời phù hợp với bối cảnh kinh tế – xã hội mới và các cam kết quốc tế mà Việt Nam tham gia.
Bài viết này trình bày toàn diện các thay đổi cốt lõi trong luật đầu tư 2025 và phân tích ý nghĩa, mục tiêu, điều chỉnh thủ tục, các nội dung có tác động trực tiếp đến doanh nghiệp và nhà đầu tư.
1. Bối cảnh xây dựng Luật Đầu tư 2025
Việt Nam trong thập kỷ qua đã ghi nhận sự gia tăng mạnh mẽ của đầu tư nước ngoài và phát triển doanh nghiệp nội địa. Tuy nhiên, hệ thống pháp luật đầu tư trước đây vẫn tồn tại một số hạn chế về thủ tục hành chính, cơ chế cấp phép đầu tư, điều kiện kinh doanh và quản lý đầu tư, dẫn đến chi phí tuân thủ cao, sự chồng chéo trong quy định và rủi ro pháp lý đối với nhà đầu tư.
Trước yêu cầu đổi mới toàn diện từ môi trường kinh tế – xã hội, hội nhập quốc tế sâu rộng và cạnh tranh thu hút đầu tư, Quốc hội Việt Nam đã thông qua luật đầu tư 2025 với nhiều điểm sửa đổi lớn. Luật này được kỳ vọng tạo bước ngoặt trong thu hút đầu tư quốc tế, thúc đẩy kinh tế số, công nghệ cao và mở rộng không gian kinh doanh cho doanh nghiệp trong nước.
2. Mục tiêu của Luật Đầu tư 2025
Luật đầu tư 2025 hướng tới ba mục tiêu chính sau:
- Đơn giản hóa quy trình đầu tư – kinh doanh: giảm bớt thủ tục cấp phép, rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục hành chính cho nhà đầu tư.
- Tăng tính minh bạch và công bằng trong tiếp cận thị trường: điều chỉnh các điều kiện đầu tư, ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện theo hướng phù hợp hơn với tiêu chuẩn quốc tế.
- Thu hút đầu tư chất lượng cao: lấy trọng tâm là đầu tư vào công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, sản xuất xanh và bền vững.
Luật Đầu tư 2025 đặt ra định hướng phát triển dài hạn cho hoạt động đầu tư tại Việt Nam trong giai đoạn kinh tế mới, đồng thời kết nối chặt chẽ với các chính sách khác như Luật Doanh nghiệp, Luật Thuế, Luật Công nghệ cao, và các cam kết quốc tế.
3. Các điểm mới chính của Luật Đầu tư 2025
Dưới đây là các điểm mới nổi bật nhất trong luật đầu tư 2025:
3.1. Cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện
Luật Đầu tư 2025 sửa đổi danh mục ngành, nghề kinh doanh yêu cầu điều kiện so với Luật Đầu tư 2020. Theo đó, một số ngành, nghề trước đây yêu cầu điều kiện đầu tư đã được cắt giảm hoặc chuyển thành quản lý theo phương thức “hậu kiểm” thay vì cấp phép trước khi hoạt động.
Đây là một bước điều chỉnh cơ bản trong hướng mở rộng không gian kinh doanh, tạo thuận lợi hơn cho nhà đầu tư. Việc cắt giảm ngành nghề điều kiện góp phần giảm chi phí tuân thủ và rào cản gia nhập thị trường.
3.2. Thu hẹp phạm vi dự án phải phê duyệt chính sách đầu tư
Luật giảm bớt số lượng loại dự án đầu tư mà nhà đầu tư phải trải qua thủ tục phê duyệt chính sách đầu tư. Điều này giúp rút ngắn thời gian khởi sự dự án và tập trung phê duyệt vào những dự án có ảnh hưởng lớn tới quốc phòng – an ninh, môi trường hoặc lợi ích cộng đồng quan trọng.
Việc điều chỉnh này vừa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, vừa cho phép cơ quan quản lý nhà nước tập trung nguồn lực giám sát dự án chiến lược.
3.3. Thay đổi trình tự cấp phép đầu tư đối với nhà đầu tư nước ngoài
Một điểm mới quan trọng của luật đầu tư 2025 là cải cách quy trình cấp phép đối với nhà đầu tư nước ngoài. Theo quy định mới, trong một số trường hợp, nhà đầu tư được phép thành lập doanh nghiệp trước khi nộp hồ sơ để cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC).
Thay đổi này có ý nghĩa lớn trong việc giảm thiểu thời gian chuẩn bị đầu tư, giúp nhà đầu tư nước ngoài nhanh chóng thiết lập pháp nhân và bắt đầu hoạt động kinh doanh trong thời gian ngắn hơn, tạo sức cạnh tranh so với các thị trường khác trong khu vực.
3.4. Tinh gọn thủ tục hành chính
Luật đầu tư 2025 tiếp tục tinh giản thủ tục hành chính cho cả nhà đầu tư trong nước và nước ngoài. Nhiều thủ tục đăng ký đầu tư, cấp phép và báo cáo đầu tư được chuẩn hóa, áp dụng công nghệ thông tin và giảm bớt các bước không cần thiết.
Chính sách này hướng tới mục tiêu rút ngắn thời gian đăng ký dự án, giảm chi phí tuân thủ và tăng khả năng cạnh tranh cho môi trường đầu tư Việt Nam.
3.5. Mở rộng chính sách hỗ trợ đầu tư vào lĩnh vực ưu tiên
Luật bổ sung các lĩnh vực đầu tư ưu tiên với nhiều cơ chế khuyến khích hơn, đặc biệt trong các ngành công nghệ cao, khoa học – công nghệ, sản xuất thông minh, chuyển đổi số, năng lượng tái tạo và phát triển bền vững.
Việc xác định ưu tiên này phù hợp với định hướng phát triển kinh tế hiện đại, đồng thời thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng, đổi mới công nghệ, tăng cường tiềm lực cạnh tranh của nền kinh tế.
3.6. Thành lập Quỹ Hỗ trợ đầu tư
Luật quy định Chính phủ thành lập Quỹ Hỗ trợ đầu tư nhằm hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp vừa và nhỏ, cũng như thu hút đầu tư chiến lược. Quỹ này sẽ là công cụ tài chính quan trọng, góp phần ổn định môi trường đầu tư và hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua các rào cản tài chính ban đầu.
4. Nguyên tắc áp dụng Luật Đầu tư 2025
Một số nguyên tắc cốt lõi khi áp dụng luật đầu tư 2025 bao gồm:
- Đầu tư vì lợi ích quốc gia và phát triển bền vững: các dự án đầu tư phải phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế – xã hội và bảo đảm các tiêu chuẩn về an ninh, môi trường.
- Công bằng trong tiếp cận thị trường: mọi nhà đầu tư, dù trong nước hay nước ngoài, đều được tiếp cận các ngành nghề kinh doanh theo đúng quy định của pháp luật, ngoại trừ những trường hợp đặc biệt vì lý do chính sách công.
- Minh bạch và hiệu quả trong quản lý đầu tư: yêu cầu công khai, dễ tiếp cận thông tin pháp luật đầu tư, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho doanh nghiệp.
- Hỗ trợ đổi mới sáng tạo và đầu tư chất lượng cao: tập trung vào các lĩnh vực mang giá trị gia tăng cao, công nghệ tiên tiến, chuyển đổi số và phát triển bền vững.
Những nguyên tắc này không chỉ phản ánh xu hướng toàn cầu hóa mà còn phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế của Việt Nam trong giai đoạn hội nhập sâu rộng.
5. Tác động của Luật Đầu tư 2025 đối với môi trường đầu tư
Luật Đầu tư 2025 sẽ có tác động sâu rộng đến hoạt động đầu tư trong nước và quốc tế:
5.1. Đối với nhà đầu tư trong nước
- Giảm chi phí tuân thủ pháp luật, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận các cơ hội đầu tư.
- Tăng khả năng mở rộng lĩnh vực kinh doanh nhờ giảm bớt quy định đầu tư kinh doanh có điều kiện.
- Gia tăng cơ hội nhận hỗ trợ từ các quỹ, ưu đãi thuế và chính sách khuyến khích đầu tư chất lượng cao.
5.2. Đối với nhà đầu tư nước ngoài
- Thủ tục thành lập và xin cấp giấy phép đầu tư được cải tiến rõ rệt, rút ngắn thời gian thực hiện.
- Việt Nam trở nên hấp dẫn hơn trong mắt nhà đầu tư quốc tế nhờ môi trường pháp lý minh bạch và ổn định.
- Tăng cường cơ hội tham gia vào các ngành nghề ưu tiên và lĩnh vực công nghệ cao, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động đầu tư.
6. Thời điểm có hiệu lực và triển khai
Luật đầu tư 2025 được thông qua ngày 11/12/2025 và có hiệu lực từ ngày 01/03/2026. Trong thời gian chờ hiệu lực, cơ quan nhà nước có thẩm quyền cần chuẩn bị hướng dẫn chi tiết thi hành, đồng thời doanh nghiệp, nhà đầu tư cần nắm bắt đầy đủ các quy định để chủ động áp dụng trong hoạt động kinh doanh và đầu tư.
7. Kết luận
Luật đầu tư 2025 là bước tiến quan trọng trong cải thiện môi trường đầu tư tại Việt Nam. Các điểm mới như cắt giảm ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, thay đổi trình tự cấp phép, mở rộng chính sách hỗ trợ và giảm thủ tục hành chính đều hướng tới mục tiêu nâng cao khả năng cạnh tranh quốc gia và thu hút đầu tư chất lượng cao. Việc nắm vững nội dung luật đầu tư 2025 giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định hiệu quả, tuân thủ pháp luật và tận dụng tối đa các cơ hội kinh doanh tại thị trường Việt Nam năng động.
