1. Khái quát về “lương, thưởng Tết”
Lương, thưởng Tết là một trong những nội dung được người lao động và người sử dụng lao động đặc biệt quan tâm mỗi dịp cuối năm. Trong tiếng Việt, cụm từ này bao gồm:
- Lương Tết: phần lương được trả cho người lao động trong khoảng thời gian nghỉ Tết hoặc trước Tết – dựa trên công việc đã thực hiện và các chế độ nghỉ lễ theo quy định của pháp luật lao động.
- Thưởng Tết: phần thưởng được doanh nghiệp trao cho người lao động vào dịp Tết nhân dịp kết thúc năm làm việc, nhằm ghi nhận đóng góp và khuyến khích tinh thần làm việc trong năm tiếp theo.
Trong thực tế pháp luật, thưởng Tết không phải là nghĩa vụ bắt buộc theo luật, trừ trường hợp doanh nghiệp đã thỏa thuận với người lao động hoặc quy chế nội bộ doanh nghiệp quy định rõ việc này.
2. Chỉ đạo của Chính phủ về chi trả lương, thưởng Tết 2026
Ngày 1/2/2026, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký Công điện số 07/CĐ-TTg năm 2026 nhằm đôn đốc các cơ quan, địa phương và doanh nghiệp thực hiện các nhiệm vụ phục vụ nhân dân để đón Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 vui tươi, lành mạnh, an toàn và tiết kiệm.
Một trong những nội dung quan trọng của công điện là:
Yêu cầu theo dõi, đôn đốc doanh nghiệp chi trả đầy đủ lương thưởng Tết cho người lao động.
Cụ thể:
- UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương được giao nhiệm vụ theo dõi và giám sát, nhằm bảo đảm các doanh nghiệp không trì hoãn việc trả lương hoặc thưởng cho người lao động trước dịp Tết.
- Bộ ngành và cơ quan liên quan cũng được yêu cầu chuẩn bị các điều kiện để đảm bảo chi trả kịp thời lương, thưởng Tết, và an sinh xã hội cho người lao động.
Ngoài ra, trong những chỉ đạo liên quan khác, Chính phủ cũng nhấn mạnh việc sắp xếp các chế độ nghỉ Tết, bảo đảm điều kiện đi lại, và các hoạt động phục vụ nhân dân trong dịp nghỉ lễ.
3. Lương, thưởng Tết – Có phải doanh nghiệp bắt buộc phải trả?
Vấn đề mà nhiều người lao động quan tâm là: Doanh nghiệp có bắt buộc phải trả lương và thưởng Tết không?
Theo quy định của pháp luật lao động hiện hành (Điều 104 Bộ luật Lao động 2019):
- Thưởng là khoản tiền, tài sản hay bằng hình thức khác mà người sử dụng lao động thưởng cho người lao động dựa trên kết quả sản xuất, mức độ hoàn thành công việc…
- Pháp luật không bắt buộc doanh nghiệp phải thưởng Tết. Quyền thưởng là quyền của người sử dụng lao động, trừ khi quy chế, hợp đồng lao động hoặc thỏa ước lao động tập thể đã quy định bắt buộc.
Điều đó có nghĩa là:
- Nếu doanh nghiệp đã cam kết trong hợp đồng, quy chế thưởng hay thỏa ước lao động tập thể rằng sẽ có mức thưởng Tết nhất định, thì doanh nghiệp phải thực hiện theo cam kết đó.
- Nếu không có bất kỳ quy định nội bộ hay thỏa thuận nào, doanh nghiệp có thể quyết định mức thưởng – hoặc thậm chí không thưởng – tùy vào tình hình sản xuất, kinh doanh và khả năng tài chính.
Tuy vậy, trên thực tế, hầu hết các doanh nghiệp đều thực hiện trả lương Tết đầy đủ và thưởng Tết theo chính sách công ty, nhằm giữ chân người lao động và duy trì quan hệ lao động ổn định.
4. Chính sách quản lý và giám sát của cơ quan Nhà nước
Nhằm bảo đảm quyền lợi người lao động, cơ quan Nhà nước thường xuyên theo dõi, giám sát việc thực hiện các chế độ về lương, thưởng Tết tại các doanh nghiệp. Các nội dung giám sát này bao gồm:
- Theo dõi tình hình thị trường lao động và hỗ trợ doanh nghiệp trong việc bố trí lao động trước và sau Tết.
- Báo cáo tình hình chi trả lương, thưởng của doanh nghiệp và tham gia giải quyết khiếu nại, tranh chấp lao động nếu có.
Bên cạnh đó, ở cấp tỉnh/thành phố, các cơ quan liên quan như Sở Lao động – Thương binh và Xã hội có thể ban hành văn bản nhắc nhở hoặc yêu cầu doanh nghiệp lập kế hoạch trả lương, thưởng Tết đúng hạn để tránh tranh chấp lao động.
5. Kinh tế – Doanh nghiệp và động lực trả thưởng Tết
Trong bối cảnh kinh tế năm 2025–2026 có nhiều thách thức, như cạnh tranh thương mại trên thế giới và bất ổn chính trị, sức khỏe tài chính của doanh nghiệp là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng tới việc chi trả thưởng Tết.
Không bắt buộc, nhưng việc đảm bảo trả lương, thưởng Tết đầy đủ mang lại nhiều lợi ích tích cực:
- Gia tăng động lực làm việc: Người lao động cảm thấy được ghi nhận và gắn bó với doanh nghiệp.
- Ổn định quan hệ lao động: Tránh tranh chấp lao động khi người lao động cảm thấy bị thiệt thòi về chế độ.
- Hình ảnh doanh nghiệp tốt hơn: Có chính sách tốt với người lao động giúp nâng cao thương hiệu tuyển dụng.
6. Kết luận
Lương, thưởng Tết vừa là nhu cầu của người lao động, vừa là một phần quan trọng trong chính sách nhân sự của doanh nghiệp mỗi dịp Tết đến. Tuy pháp luật hiện hành không bắt buộc doanh nghiệp phải thưởng Tết, việc chi trả thưởng phụ thuộc vào chính sách nội bộ, thỏa thuận trong hợp đồng lao động hoặc thỏa ước lao động tập thể.
Các cơ quan Nhà nước, theo chỉ đạo của Chính phủ trong Công điện số 07/CĐ-TTg, có trách nhiệm theo dõi, đôn đốc và giám sát để doanh nghiệp trả đầy đủ lương, thưởng Tết cho người lao động, góp phần đảm bảo an sinh xã hội, ổn định quan hệ lao động và chuẩn bị tốt điều kiện cho Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.
