Thuế thu nhập cá nhân là một trong những sắc thuế ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động và cá nhân có thu nhập. Việc nắm rõ cách tính thuế TNCN không chỉ giúp người nộp thuế chủ động kiểm soát nghĩa vụ tài chính của mình mà còn tránh được các rủi ro phát sinh trong quá trình kê khai, quyết toán thuế.
Từ ngày 01/01/2026, chính sách Thuế TNCN tại Việt Nam có nhiều thay đổi lớn, đặc biệt là việc điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh và biểu thuế lũy tiến, tác động trực tiếp đến cách tính thuế TNCN đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công.
1. Thuế TNCN là gì và vì sao cần hiểu rõ cách tính thuế TNCN?
Thuế thu nhập cá nhân (Thuế TNCN – Personal Income Tax) là loại thuế trực thu, đánh vào thu nhập chịu thuế của cá nhân phát sinh trong kỳ tính thuế. Các nguồn thu nhập phổ biến chịu Thuế TNCN bao gồm tiền lương, tiền công, thu nhập từ kinh doanh, đầu tư vốn, chuyển nhượng bất động sản, chuyển nhượng vốn và các khoản thu nhập khác theo quy định của pháp luật.
Thuế TNCN giữ vai trò quan trọng trong việc điều tiết thu nhập, góp phần đảm bảo công bằng xã hội và là nguồn thu ổn định cho ngân sách nhà nước. Trong đó, thu nhập từ tiền lương, tiền công chiếm tỷ trọng lớn nhất, vì vậy cách tính thuế TNCN từ tiền lương là nội dung được người lao động quan tâm nhiều nhất.
Cá nhân cư trú có thu nhập chịu thuế phát sinh trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam đều phải thực hiện nghĩa vụ Thuế TNCN theo quy định.
2. Điểm mới của Thuế TNCN từ năm 2026 ảnh hưởng đến cách tính thuế TNCN
2.1 Nâng mức giảm trừ gia cảnh
Một trong những thay đổi quan trọng nhất tác động trực tiếp đến cách tính thuế TNCN là việc nâng mức giảm trừ gia cảnh.
Từ ngày 01/01/2026, mức giảm trừ gia cảnh được điều chỉnh như sau:
– Giảm trừ đối với người nộp thuế: 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm)
– Giảm trừ đối với mỗi người phụ thuộc: 6,2 triệu đồng/tháng
So với mức cũ (11 triệu đồng/tháng cho bản thân và 4,4 triệu đồng/tháng cho người phụ thuộc), mức giảm trừ mới tăng đáng kể, giúp nâng ngưỡng thu nhập phải chịu thuế.
Theo đó, nếu cá nhân không có người phụ thuộc và thu nhập từ tiền lương, tiền công không vượt quá 15,5 triệu đồng/tháng (sau khi trừ bảo hiểm bắt buộc), thì không phát sinh Thuế TNCN trong năm 2026.
Việc điều chỉnh này phản ánh đúng mức tăng của chi phí sinh hoạt và thu nhập bình quân, đồng thời hỗ trợ nhóm người có thu nhập thấp và trung bình.
2.2 Điều chỉnh biểu thuế TNCN lũy tiến từng phần
Bên cạnh giảm trừ gia cảnh, biểu thuế cũng được điều chỉnh theo hướng đơn giản hóa cách tính thuế TNCN.
Từ ngày 01/07/2026, biểu thuế lũy tiến từng phần đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công được rút gọn từ 7 bậc xuống còn 5 bậc, cụ thể:
– Đến 10 triệu đồng: thuế suất 5%
– Trên 10 – 30 triệu đồng: thuế suất 15%
– Trên 30 – 60 triệu đồng: thuế suất 25%
– Trên 60 – 100 triệu đồng: thuế suất 30%
– Trên 100 triệu đồng: thuế suất 35%
Việc giảm số bậc thuế giúp cách tính thuế TNCN trở nên dễ hiểu hơn, đồng thời giảm tốc độ tăng thuế đối với nhóm thu nhập trung bình.
Lưu ý, đối với cá nhân không cư trú, thu nhập từ tiền lương, tiền công vẫn áp dụng thuế suất cố định 20% trên tổng thu nhập chịu thuế.
3. Cách tính thuế TNCN mới nhất từ năm 2026
3.1 Công thức tính thuế TNCN
Cách tính thuế TNCN đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công được thực hiện theo hai bước cơ bản.
Bước 1: Xác định thu nhập tính thuế
Thu nhập tính thuế = Tổng thu nhập chịu thuế
– Các khoản giảm trừ
– Các khoản đóng bảo hiểm bắt buộc
Trong đó:
– Giảm trừ gia cảnh áp dụng theo mức mới từ năm 2026
– Các khoản bảo hiểm bắt buộc gồm BHXH, BHYT, BHTN (nếu có)
Bước 2: Áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần
Sau khi xác định thu nhập tính thuế, áp dụng biểu thuế TNCN theo 5 bậc để tính số thuế phải nộp trên từng phần thu nhập.
3.2 Ví dụ minh họa cách tính thuế TNCN
Giả sử cá nhân A có:
– Thu nhập tiền lương: 30 triệu đồng/tháng
– Đóng bảo hiểm bắt buộc: 6 triệu đồng/tháng
– Không có người phụ thuộc
Cách tính thuế TNCN như sau:
Thu nhập tính thuế
= 30 – 6 – 15,5
= 8,5 triệu đồng/tháng
Do thu nhập tính thuế thuộc bậc 1, thuế suất áp dụng là 5%.
Số thuế TNCN phải nộp
= 8,5 triệu × 5%
= 425.000 đồng/tháng
4. Cách tính thuế TNCN đối với các loại thu nhập khác
Ngoài tiền lương, tiền công, cách tính thuế TNCN còn được áp dụng đối với nhiều loại thu nhập khác.
4.1 Thu nhập từ kinh doanh
Cá nhân kinh doanh nộp Thuế TNCN theo doanh thu hoặc lợi nhuận, tùy phương pháp tính thuế. Mức thuế suất được quy định riêng cho từng ngành nghề.
4.2 Thu nhập từ đầu tư vốn và chuyển nhượng vốn
– Thu nhập từ đầu tư vốn (cổ tức, lãi cho vay): thuế suất 5%
– Thu nhập từ chuyển nhượng vốn: áp dụng thuế theo phần thu nhập tính thuế hoặc doanh thu, tùy trường hợp
Các quy định chi tiết được hướng dẫn cụ thể trong Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi.
5. Các khoản miễn thuế và ưu đãi Thuế TNCN từ năm 2026
Luật Thuế TNCN sửa đổi bổ sung thêm nhiều khoản miễn thuế, dự kiến khoảng 21 loại thu nhập được miễn, bao gồm một số khoản quà tặng, trúng thưởng, hỗ trợ theo quy định cụ thể.
Ngoài ra, hộ kinh doanh có doanh thu dưới ngưỡng nhất định cũng được miễn Thuế TNCN, góp phần giảm gánh nặng cho kinh tế hộ gia đình.
6. Tác động của chính sách Thuế TNCN mới đến người lao động
Việc điều chỉnh cách tính thuế TNCN từ năm 2026 mang lại nhiều tác động tích cực:
– Giảm số thuế phải nộp cho người lao động
– Tăng ngưỡng thu nhập không chịu thuế
– Đơn giản hóa cách tính và kê khai thuế
– Hỗ trợ người có thu nhập thấp và trung bình
– Tạo động lực cho sản xuất, kinh doanh và thu hút nhân lực
Tuy nhiên, doanh nghiệp và cá nhân cần cập nhật kịp thời hệ thống tiền lương, phần mềm tính thuế để tránh sai sót khi áp dụng chính sách mới.
Kết luận
Từ năm 2026, cách tính thuế TNCN tại Việt Nam có nhiều thay đổi quan trọng theo hướng có lợi cho người nộp thuế. Việc tăng mức giảm trừ gia cảnh, điều chỉnh biểu thuế và mở rộng các khoản miễn thuế giúp giảm đáng kể gánh nặng tài chính cho người lao động và hộ kinh doanh.
Việc nắm rõ cách tính thuế TNCN mới nhất sẽ giúp cá nhân và doanh nghiệp chủ động trong kế hoạch thuế, tối ưu chi phí và tuân thủ pháp luật một cách hiệu quả.
Liên hệ Lawscom để được tư vấn chi tiết!
