Đăng ký Quyền Tác giả phần mềm máy tính

Phần mềm máy tính ngày nay không chỉ là sản phẩm công nghệ mà còn là tài sản trí tuệ có giá trị lớn. Vì vậy, quyền tác giả đối với phần mềm máy tính là vấn đề rất quan trọng, giúp bảo vệ công sức sáng tạo của cá nhân, doanh nghiệp và hạn chế hành vi sao chép, sử dụng trái phép.

1. Phần mềm máy tính có được bảo hộ quyền tác giả không?

Theo quy định pháp luật về sở hữu trí tuệ tại Việt Nam, chương trình máy tính (phần mềm) được bảo hộ dưới hình thức quyền tác giả, tương tự như các tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học.

Điều này có nghĩa là ngay khi phần mềm được sáng tạo và thể hiện dưới dạng mã nguồn hoặc mã máy, quyền tác giả đã phát sinh, không phụ thuộc vào việc đăng ký hay chưa.

2. Quyền tác giả phần mềm máy tính bao gồm những gì?

Quyền tác giả đối với phần mềm máy tính gồm 2 nhóm quyền chính:

a) Quyền nhân thân

Tác giả phần mềm có các quyền như:

• Được đứng tên thật hoặc bút danh trên phần mềm;
• Được công bố hoặc cho phép người khác công bố phần mềm;
• Được bảo vệ sự toàn vẹn của phần mềm, không bị sửa chữa, cắt xén gây ảnh hưởng đến uy tín tác giả.

b) Quyền tài sản

Chủ sở hữu quyền tác giả có quyền:

• Sao chép phần mềm;
• Phân phối, chuyển nhượng, cho thuê phần mềm;
• Truyền đạt phần mềm đến công chúng thông qua mạng internet;
• Cho phép hoặc ngăn cấm người khác khai thác thương mại phần mềm.

Đây là nhóm quyền mang lại lợi ích kinh tế lớn nhất đối với phần mềm.

3. Ai là chủ sở hữu quyền tác giả phần mềm?

Tùy trường hợp, chủ sở hữu quyền tác giả phần mềm có thể là:

• Cá nhân trực tiếp lập trình, sáng tạo phần mềm;
• Doanh nghiệp, nếu phần mềm được tạo ra theo nhiệm vụ hoặc hợp đồng lao động;
• Tổ chức/cá nhân nhận chuyển nhượng quyền từ tác giả.

Trong thực tế, nhiều phần mềm do nhóm lập trình phát triển, khi đó quyền sở hữu cần được xác định rõ thông qua thỏa thuận hoặc hợp đồng.

4. Thời hạn bảo hộ quyền tác giả phần mềm

Phần mềm máy tính được bảo hộ quyền tác giả trong suốt cuộc đời tác giả và 50 năm tiếp theo sau khi tác giả qua đời.

Nếu phần mềm thuộc sở hữu của tổ chức thì thời hạn bảo hộ là 75 năm kể từ khi công bố hoặc 100 năm kể từ khi được định hình, tùy trường hợp.

5. Có cần đăng ký quyền tác giả phần mềm không?

Pháp luật không bắt buộc đăng ký, nhưng việc đăng ký quyền tác giả phần mềm mang lại nhiều lợi ích:

• Có chứng cứ pháp lý rõ ràng khi xảy ra tranh chấp;
• Dễ dàng chứng minh quyền sở hữu khi chuyển nhượng, góp vốn, thương mại hóa;
• Tăng uy tín cho doanh nghiệp khi đưa sản phẩm ra thị trường.
• Hồ sơ đăng ký thường gồm:
• Tờ khai đăng ký;
• Bản sao mã nguồn hoặc bản mô tả phần mềm;
• Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu;
• Văn bản đồng ý của các đồng tác giả (nếu có).

6. Hành vi xâm phạm quyền tác giả phần mềm

Một số hành vi vi phạm phổ biến:

• Sao chép, crack phần mềm trái phép;
• Phân phối phần mềm lậu;
• Sử dụng phần mềm không có bản quyền trong doanh nghiệp;
• Sửa đổi phần mềm mà không được phép của chủ sở hữu.

Tùy mức độ, hành vi vi phạm có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.