Thu nhập từ kinh doanh là một trong những nguồn thu nhập phổ biến của cá nhân hiện nay, đặc biệt trong bối cảnh nhiều người vừa làm công ăn lương, vừa kinh doanh tự do, kinh doanh online hoặc cho thuê tài sản. Khi đồng thời phát sinh thu nhập từ kinh doanh và thu nhập từ tiền lương, vấn đề được nhiều người quan tâm là cách tính và nộp thuế thu nhập cá nhân như thế nào cho đúng quy định pháp luật.
Bài viết dưới đây sẽ làm rõ cách xác định nghĩa vụ thuế trong trường hợp vừa có thu nhập từ kinh doanh, vừa có thu nhập từ tiền lương, giúp cá nhân tránh nhầm lẫn khi kê khai, quyết toán thuế.
1. Thu nhập từ kinh doanh là gì?
Thu nhập từ kinh doanh là khoản thu nhập phát sinh từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ của cá nhân, hộ gia đình nhằm mục đích sinh lợi. Theo quy định pháp luật về thuế thu nhập cá nhân, thu nhập từ kinh doanh áp dụng đối với:
- Cá nhân kinh doanh, hộ kinh doanh cá thể
- Cá nhân hành nghề độc lập có đăng ký hoặc không đăng ký kinh doanh
- Cá nhân cho thuê tài sản như nhà ở, mặt bằng, kho bãi, phương tiện vận tải
- Cá nhân kinh doanh online, bán hàng qua mạng xã hội, sàn thương mại điện tử
- Cá nhân cung cấp dịch vụ tư vấn, môi giới, thiết kế, đào tạo, sửa chữa…
Điểm đặc trưng của thu nhập từ kinh doanh là được xác định trên cơ sở doanh thu phát sinh từ hoạt động kinh doanh, không phụ thuộc vào việc cá nhân đã thực tế thu được tiền hay chưa. Đây cũng là lý do nhiều cá nhân thường nhầm lẫn khi kê khai thuế.
2. Thu nhập từ tiền lương là gì?
Thu nhập từ tiền lương là khoản thu nhập mà cá nhân nhận được từ người sử dụng lao động thông qua quan hệ lao động. Thu nhập từ tiền lương bao gồm:
- Tiền lương, tiền công theo hợp đồng lao động
- Các khoản phụ cấp, trợ cấp mang tính chất tiền lương
- Tiền thưởng, hoa hồng, tiền làm thêm giờ
- Các khoản lợi ích khác bằng tiền hoặc không bằng tiền do người sử dụng lao động chi trả
Thu nhập từ tiền lương thường mang tính ổn định, được trả định kỳ và là nguồn thu nhập chính của đa số người lao động. Đây cũng là loại thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân theo biểu thuế lũy tiến từng phần.
3. Vừa có thu nhập từ kinh doanh, vừa có thu nhập từ tiền lương có phải nộp thuế không?
Câu trả lời là có. Trường hợp cá nhân đồng thời phát sinh thu nhập từ kinh doanh và thu nhập từ tiền lương thì vẫn phải thực hiện nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân theo quy định. Tuy nhiên, điều quan trọng cần lưu ý là:
- Hai loại thu nhập này không gộp chung để tính thuế
- Mỗi loại thu nhập được tính thuế theo phương pháp riêng
- Nghĩa vụ kê khai, nộp thuế cũng khác nhau
Việc hiểu sai và gộp chung thu nhập từ kinh doanh với thu nhập từ tiền lương để áp dụng một cách tính thuế duy nhất là lỗi khá phổ biến, dễ dẫn đến kê khai sai và bị truy thu thuế.
4. Cách tính thuế đối với thu nhập từ tiền lương
Đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công, việc tính thuế thu nhập cá nhân phụ thuộc vào loại hợp đồng lao động:
- Trường hợp ký hợp đồng lao động từ 3 tháng trở lên: thu nhập từ tiền lương được tính thuế theo biểu thuế lũy tiến từng phần, sau khi trừ các khoản giảm trừ như giảm trừ gia cảnh, bảo hiểm bắt buộc, quỹ hưu trí tự nguyện (nếu có).
- Trường hợp không ký hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dưới 3 tháng: thu nhập từ tiền lương được khấu trừ thuế 10% trên tổng thu nhập chi trả từ 2 triệu đồng/lần trở lên.
Trong đa số trường hợp, người sử dụng lao động sẽ thực hiện khấu trừ thuế thu nhập cá nhân tại nguồn trước khi trả lương cho người lao động. Cá nhân chỉ cần theo dõi chứng từ khấu trừ để phục vụ việc quyết toán thuế (nếu có).
5. Cách tính thuế đối với thu nhập từ kinh doanh
Thu nhập từ kinh doanh của cá nhân được tính thuế theo quy định riêng, không áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần như thu nhập từ tiền lương.
Thông thường, cá nhân có thu nhập từ kinh doanh sẽ phải nộp:
- Thuế giá trị gia tăng (nếu thuộc diện chịu thuế)
- Thuế thu nhập cá nhân theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu
Tỷ lệ thuế cụ thể phụ thuộc vào lĩnh vực, ngành nghề kinh doanh. Ví dụ:
- Hoạt động phân phối, cung cấp hàng hóa
- Hoạt động dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu
- Hoạt động sản xuất, vận tải, dịch vụ gắn với hàng hóa
Một điểm cần lưu ý quan trọng là: nếu tổng doanh thu từ hoạt động kinh doanh trong năm không vượt quá 100 triệu đồng, cá nhân không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ kinh doanh.
Ngoài ra, thu nhập từ kinh doanh không được áp dụng giảm trừ gia cảnh, không được trừ chi phí sinh hoạt như đối với thu nhập từ tiền lương.
6. Có được cộng thu nhập từ kinh doanh với thu nhập từ tiền lương để quyết toán chung không?
Theo quy định hiện hành, thu nhập từ kinh doanh và thu nhập từ tiền lương là hai loại thu nhập độc lập, được tính thuế theo hai cơ chế khác nhau. Do đó:
- Thu nhập từ tiền lương được quyết toán theo biểu thuế lũy tiến
- Thu nhập từ kinh doanh được xác định thuế riêng, thường theo doanh thu
Cá nhân không cộng thu nhập từ kinh doanh vào thu nhập từ tiền lương để tính thuế lũy tiến. Việc cộng gộp này là không đúng quy định và có thể dẫn đến sai số lớn khi tính thuế.
7. Nghĩa vụ kê khai và nộp thuế trong thực tế
Trong thực tế, nghĩa vụ kê khai và nộp thuế được thực hiện như sau:
- Đối với thu nhập từ tiền lương: doanh nghiệp trả lương khấu trừ và nộp thuế thay cho cá nhân. Cuối năm, cá nhân có thể tự quyết toán hoặc ủy quyền quyết toán nếu đủ điều kiện.
- Đối với thu nhập từ kinh doanh: cá nhân tự kê khai và nộp thuế theo hình thức khoán, theo từng lần phát sinh hoặc theo quý, tùy loại hình kinh doanh.
Trường hợp cá nhân vừa có thu nhập từ kinh doanh, vừa có thu nhập từ tiền lương thì thường không đủ điều kiện ủy quyền quyết toán thuế, mà phải tự thực hiện quyết toán nếu thuộc diện quyết toán.
8. Những sai lầm thường gặp khi có thu nhập từ kinh doanh và tiền lương
Một số sai lầm phổ biến có thể kể đến:
- Gộp thu nhập từ kinh doanh vào thu nhập từ tiền lương để tính thuế lũy tiến
- Không kê khai thu nhập từ kinh doanh vì cho rằng đã nộp thuế tiền lương rồi
- Không theo dõi doanh thu kinh doanh dẫn đến vượt ngưỡng 100 triệu đồng/năm mà không nộp thuế
- Hiểu sai về việc áp dụng giảm trừ gia cảnh cho thu nhập từ kinh doanh
Những sai lầm này có thể dẫn đến bị truy thu thuế, phạt chậm nộp và xử phạt vi phạm hành chính về thuế.
9. Kết luận
Thu nhập từ kinh doanh và thu nhập từ tiền lương là hai nguồn thu nhập phổ biến nhưng được pháp luật thuế điều chỉnh theo những cơ chế hoàn toàn khác nhau. Cá nhân vừa có thu nhập từ kinh doanh, vừa có thu nhập từ tiền lương cần đặc biệt lưu ý việc tách riêng từng nguồn thu nhập khi kê khai và nộp thuế.
Việc hiểu đúng bản chất từng loại thu nhập, phương pháp tính thuế và nghĩa vụ kê khai không chỉ giúp cá nhân tuân thủ đúng quy định pháp luật mà còn hạn chế tối đa các rủi ro pháp lý về thuế trong quá trình hoạt động kinh doanh và làm việc lâu dài.
Liên hệ Lawscom để được tư vấn chi tiết!
